System oceniania treści i metodologia

Uważamy, że w epoce rewolucji cyfrowej i w dobie społeczeństwa informacyjnego fałszywe informacje są szczególnie szkodliwe. Fake newsy służą wyłącznie osobom, które je tworzą. Niezależnie czy powstają z chęci zysku, w celach politycznych lub ideologicznych, zwykle są po prostu środkiem do osiągnięcia pewnego celu. Uważamy, że posługując się fałszem nie da się prowadzić merytorycznej dyskusji ani wprowadzać mądrych zmian. Społeczeństwo ma prawo do obiektywnych i rzetelnych informacji, na podstawie których każdy samodzielnie będzie mógł podejmować racjonalne decyzje.

Jakie tematy sprawdzamy i jak je dobieramy?

Tematy, które możemy poruszyć muszą spełniać kilka warunków:

  • Muszą być obiektywnie weryfikowalne na podstawie dostępnych źródeł. Nie możemy potwierdzić ani podważyć przypuszczeń, zasłyszanych plotek ani całkowicie wymyślonych historii. Jeśli jakiś temat sprowadza się jedynie do kwestii przyjęcia go na wiarę – nie jesteśmy w stanie merytorycznie go ocenić.
  • Muszą być popularne, lub mieć potencjał do zdobycia znacznej popularności w internecie. Codziennie w sieci pojawiają się tysiące fałszywych informacji, z uwagi na ograniczone możliwości weryfikujemy jedynie te, które mogą dotrzeć do dużej grupy odbiorców.
  • Muszą być związane z Polską i jak najbardziej aktualne. Działamy w polskiej sieci, nie poruszamy tematów, które nie są istotne lub popularne w naszym kraju. W dużej mierze bazujemy na zgłoszeniach od czytelników.
  • Muszą być społecznie szkodliwe, lub wprowadzać w błąd bardzo wiele osób.
  • Walczymy z dezinformacją, dlatego publikujemy głównie artykuły na temat fałszywych, lub częściowo fałszywych informacji. Czasami potwierdzamy wiadomości, co do których pojawiało się w internecie dużo wątpliwości.

Jak weryfikujemy informacje?

Informacje sprawdzamy w kilku krokach:

  1. Sięgamy do źródła, próbujemy dotrzeć do osób lub instytucji, których bezpośrednio dotyczy dezinformacja, by uzyskać wyjaśnienie lub sprostowanie.
  2. Bazujemy na rzetelnych źródłach pierwotnych, pozytywnie ocenionych pracach i badaniach naukowych oraz opiniach ekspertów. Wszystkie nasze źródła są publicznie dostępne i czytelnie oznaczone w każdym artykule, tak, by każdy samodzielnie mógł do nich sięgnąć.
  3. W przypadkach wymagających ustalania miejsc, osób i czasu, opieramy się również na własnym wywiadzie jawnoźródłowym, docieramy do materiałów wideo, zajmujemy się geo oraz chronolokacją. Za każdym razem przedstawiamy pełną drogę do uzyskania informacji ze szczegółowym opisem wykorzystanych technik i przyjętą metodyką.
  4. Każda analiza i artykuł są sprawdzane przez drugiego fact-checkera oraz redaktora naczelnego, by uniknąć pomyłek.
  5. Nie przedstawiamy prywatnych opinii.
  6. Aktualizujemy artykuły oraz słuchamy głosu czytelników. Jeśli ktoś udowodni nam błąd, dokonujemy korekt, lub zmieniamy ocenę informacji w sposób widoczny zaznaczając w którym miejscu doszło do pomyłki. Artykuły, w których dokonano korekt, można zobaczyć tutaj. Każda korekta jest umieszczona pod tezą i oceną w czerwonym, rzucającym się w oczy prostokącie.

System oceniania

Poniżej opisujemy nasze spektrum ocen. Zawsze staramy się być precyzyjni, dokładni i uczciwi. Jesteśmy otwarci na komentarze i sugestie.

Przykładowa teza i przykładowa ocena

Zwróćcie uwagę na sekcję „Teza”, która znajduje się nad oceną. Jest ona podsumowaniem informacji i to jej dotyczy ocena. Przykład:

Teza:
To jest przykładowa teza której dotyczy ocena.
Nasza ocena:
Prawda

Prawda

To jest ocena tezy powyżej. Teza jest podsumowaniem weryfikowanej informacji.

Pełna lista ocen, których używamy, i ich definicji:

Nasza ocena:
Fałsz

Fałsz

Ta ocena wskazuje, że główne elementy tezy są ewidentnie fałszywe.
Nasza ocena:
Scam

Scam / Oszustwo

Ta ocena wskazuje, że główne elementy tezy to scam czyli oszustwo.
Nasza ocena:
Manipulacja

Manipulacja

Ta ocena wskazuje, że mamy do czynienia z manipulacją.
Nasza ocena:
Satyra / Żart

Satyra / Żart

Ta ocena wskazuje, że mamy do czynienia z satyrą lub żartem.
Nasza ocena:
W większości fałsz

W większości fałsz

Ta ocena wskazuje, że główne elementy tezy są ewidentnie fałszywe, ale niektóre dodatkowe szczegóły dotyczące danej tezy mogą być prawdziwe.

Co jest prawdą?

Rozwinięcie oceny i wyjaśnienie które elementy tezy są prawdą.

Co jest fałszem?

Rozwinięcie oceny i wyjaśnienie które elementy tezy są fałszem.

Nasza ocena:
Prawda

Prawda

Ta ocena wskazuje, że główne elementy tezy są ewidentnie prawdziwe.
Nasza ocena:
W większości prawda

W większości prawda

Ta ocena wskazuje, że główne elementy tezy są ewidentnie prawdziwe, ale niektóre dodatkowe szczegóły dotyczące danej tezy mogą być fałszywe.

Co jest prawdą?

Rozwinięcie oceny i wyjaśnienie które elementy tezy są prawdą.

Co jest fałszem?

Rozwinięcie oceny i wyjaśnienie które elementy tezy są fałszem.

Nasza ocena:
Nieweryfikowalne

Nieweryfikowalne

Ocena ta wskazuje, że nie da się udowodnić, że dana teza jest prawdziwa lub fałszywa.
Nasza ocena:
Brak dowodów

Brak dowodów

Ocena ta wskazuje, że nie ma wystarczających dowodów, aby uznać daną tezę za prawdziwą, ale nie można ostatecznie udowodnić, że jest fałszywa. Ocena ta zazwyczaj obejmuje tezy, dla których istnieje niewiele dowodów potwierdzających lub nie ma ich wcale, albo dla których uznanie ich za fałszywe wymagałoby trudnego ( jeśli nie niemożliwego) zadania, jakim jest możliwość udowodnienia negatywnego lub dokładnego rozpoznania czyichś myśli i motywacji.
Nasza ocena:
Raport

Raport

Sporadycznie będziemy publikować obszerne raporty na różne tematy związane z dezinformacją. Każdy raport będzie miał oznaczenie takim znakiem graficznym.
Nasza ocena:
Analiza

Analiza

Sporadycznie będziemy publikować analizy na różne tematy związane z dezinformacją. Każda analiza będzie miała oznaczenie takim znakiem graficznym.