Noelia Castillo Ramos, 25-latka z Hiszpanii sparaliżowana po próbie samobójczej z 2022 roku, zmarła 26 marca w szpitalu w Barcelonie w wyniku legalnej eutanazji. Próbę samobójczą podjęła po zbiorowej napaści seksualnej, której padła ofiarą. Rząd regionalny Katalonii przyznał jej prawo do wspomaganej śmierci już w 2024 roku. Procedurę wstrzymywał jednak sprzeciw jej ojca wspieranego przez grupę Prawników Chrześcijańskich (Abogados Cristianos), która blokowała ją do ostatniej chwili. Po 18-miesięcznej batalii prawnej Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł na korzyść Noelii. Po tym, jak jej sprawa stała się głośna i zyskała międzynarodowy rozgłos, w Internecie zaczęły pojawiać się fałszywe narracje na jej temat. W artykule analizujemy najpopularniejsze z nich.
Noelia Castillo próbowała popełnić samobójstwo w październiku 2022 roku po zbiorowej napaści seksualnej, której padła ofiarą. Przez nieudaną próbę samobójczą została sparaliżowana od pasa w dół. Doznała nieuleczalnego i nieodwracalnego uszkodzenia rdzenia kręgowego w odcinku lędźwiowym, przez co żyła w ciągłym bólu, poruszając się na wózku inwalidzkim. Jej sprawa skierowała uwagę opinii publicznej na eutanazję w Hiszpanii, gdzie według danych hiszpańskiego Ministerstwa Zdrowia od czerwca 2021 r. do końca 2024 r. wspomaganą śmierć przeszły 1123 osoby.
Hiszpańska ustawa z 2021 r. pozwala pełnoletnim z medycznie potwierdzoną poważną i nieuleczalną chorobą lub chronicznym, wyniszczającym stanem wnioskować o eutanazję, pod warunkiem że są świadomi i zdolni do podjęcia takiej decyzji. Procedura wymaga m.in. złożenia dwukrotnego pisemnego wniosku, konsultacji z niezależnymi lekarzami oraz zatwierdzenia przez regionalny komitet ekspertów. Poważna i nieuleczalna choroba to taka, w przypadku której ograniczenia uniemożliwiają autonomię fizyczną, realizację codziennych czynności, samowystarczalność, wyrażanie siebie i interakcje, wiążą się z ciągłym, nieznośnym cierpieniem fizycznym lub psychicznym, mają charakter długotrwały bez możliwości wyleczenia lub znaczącej poprawy, a w niektórych przypadkach oznaczają całkowite uzależnienie od wsparcia technologicznego.
Od nastoletnich lat Noelia Castillo była leczona psychiatrycznie. W kontekście jej problemów ze zdrowiem psychicznym należy podkreślić, że zdaniem lekarzy, którzy ją badali, jej zaburzenia nie wpływały na zdolność do rozumowania i podjęcia świadomej decyzji.
„Zgwałcona przez migrantów w ośrodku dla nieletnich”
Niektóre wpisy sugerują, że Noelia Castillo „została brutalnie zgwałcona przez migrantów”. W innych można ponadto przeczytać, że dziewczyna została odebrana rodzicom siłą i umieszczona w ośrodku dla nieletnich, gdzie miało dojść do gwałtu. Przy okazji tej narracji w sieci krąży filmik, który rzekomo przedstawia scenę zabrania Noeli z domu. W rzeczywistości nagranie powstało w marcu tego roku i przedstawia akcję policji w Alicante, zupełnie niezwiązaną ze sprawą Castillo.
29 marca na profilu X Dariusza Mateckiego pojawił się post, w którym następująco komentuje on sprawę:
Lewicowe rządy dla Europy są jak nowotwór, a masowa migracja ściągana przez te lewicowe rządy dla Europy to jak rozległe przerzuty, nie dające już nadziei na przeżycie. To co się stało w Hiszpanii jest szokujące. Lewicowy rząd wyrywa dziecko rodzicom i umieszcza je w państwowym ośrodku, w którym są osoby, które przebywają w Hiszpanii nielegalnie, migranci nielegalni, utrzymywani z pieniędzy hiszpańskich podatników, którzy gwałcą tę młodą dziewczynę, odebraną rodzicom, siłowo.
Ona nie daje sobie z tym rady, nie ma pomocy i próbuje popełnić samobójstwo. Po czym państwo, zamiast jej pomóc wyjść z depresji, skazać bandytów, którzy ją zgwałcili, skrzywdzili, to państwo doprowadza do jej eutanazji, a jej narządy oddaje komuś innemu. To jest czyste barbarzyństwo. To jest próba samobójcza wręcz Europy, można to tak nazwać. Bo to, co robią w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat liberalne rządy w całej Europie Zachodniej, ściąganie masowo migrantów z Azji i Afryki, to jest samobójstwo dla Europy.
Generalna Dyrekcja ds. Zapobiegania i Ochrony Dzieci i Młodzieży Rządu Katalonii poinformowała hiszpański portal fact-checkingowy Maldita.es, że Noelia Castillo przebywała w dwóch ośrodkach dla nieletnich w latach 2015–2019 i że nie ma żadnych zapisów stwierdzających, że doświadczyła w czasie pobytu w tych ośrodkach napaści seksualnych. W momencie ukończenia 18 roku życia Noelia dobrowolnie opuściła system ochrony nieletnich.
W wywiadzie telewizyjnym Noelia Castillo ujawniła, że przed próbą samobójczą, która miała miejsce 4 października 2022 r., doświadczyła kilku napaści seksualnych. Pierwszej ze strony byłego chłopaka, kolejnej próby ze strony dwóch mężczyzn w klubie nocnym oraz zbiorowego gwałtu, który miał miejsce kilka dni przed próbą samobójczą. Dziewczyna nie zgłosiła tych incydentów policji, nie wymieniła też nazwisk ani narodowości napastników. W momencie ostatniego zdarzenia była już pełnoletnia i nie przebywała w ośrodku dla nieletnich.
„Sprzedane organy”
Polonia Castellanos z Prawników Chrześcijańskich stwierdziła, że matka Noeli Castillo została poinformowana przez szpital, iż nie można opóźnić eutanazji, ponieważ organy dziewczyny zostały już przydzielone innym pacjentom. W związku z tym stwierdzeniem w sieci zaczęły pojawiać się narracje, jakoby eutanazji nie dało się zatrzymać z powodu „sprzedania” organów.
Jak pisze Madita.es, matka Noeli nie skomentowała publicznie tej sprawy. Nie ujawniono również żadnych informacji dotyczących woli 25-latki w kwestii oddania narządów. Zgodnie z wykazem Narodowej Organizacji Transplantacyjnej szpital, w którym przeprowadzono eutanazję Castillo, nie figuruje na liście ośrodków upoważnionych do pobierania i przeszczepiania narządów.
Zgodnie z wytycznymi tej organizacji osoba chcąca poddać się eutanazji i jednocześnie zostać dawcą musi najpierw ukończyć całą procedurę prawną uzyskiwania zgody na eutanazję, a dopiero następnie wyrazić wolę oddania narządów. Przy czym pacjent może w dowolnym momencie odwołać zgodę na pobranie narządów bez konieczności podawania powodów i bez wpływu na dostęp do eutanazji.
Podsumowanie
Sprawa Noeli Castillo i jej eutanazji stała się przedmiotem licznych konkurencyjnych narracji, w tym twierdzeń o depresji jako wyłącznej przyczynie śmierci, doniesień o napaści seksualnej z udziałem nielegalnych migrantów czy rzekomej presji na donację organów. Zjawisko to wynika z dynamicznego rozprzestrzeniania się dezinformacji w mediach społecznościowych, gdzie emocjonalne i upolitycznione interpretacje – często inspirowane przez aktywistów lub osoby publiczne – poprzedzają rzetelną weryfikację faktów. Pokazuje to, jak platformy cyfrowe wzmacniają polaryzację i manipulacje, szczególnie we wrażliwych kwestiach takich jak eutanazja, gdzie brak kontekstu sprzyja sensacyjnym narracjom. Portal Maldita.es dokładnie przeanalizował pojawiające się narracje, weryfikując je na podstawie dokumentów sądowych i opisanych prawnie procedur.
Źródła
BBC: Spanish woman who died through euthanasia failed by state, say critics
Dane hiszpańskiego Ministerstwa Zdrowia dot. eutanazji
Podstawowe informacje dotyczące prawa regulującego eutanazję w Hiszpanii
