25 września Michał Woś, były wiceminister sprawiedliwości, opublikował na swoim koncie na Facebooku post informujący o działaniach Ukraińskiego Narodowego Biura Antykorupcyjnego (NABU). Według polityka 23 września w biurach byłego szefa Agencji Zamówień Obronnych Arsena Żumadułowa miała odbyć się rewizja, podczas której znaleziono 140 milionów dolarów w gotówce zapakowanej w kartony po lodówkach. W rzeczywistości NABU zaprzecza tym doniesieniom, a film dokumentujący to fikcyjne zdarzenie zainscenizowano.
Dementi NABU w sprawie 140 milionów dolarów
Film pokazujący rzekomą akcję NABU w biurze Arsena Żumadułowa zamieścił na portalu X użytkownik coolfonpl, znany z szerzenia antyukraińskiej dezinformacji. Na wideo zauważyć można kartkę przyczepioną do kartonu z pieniędzmi z napisem „слузі народу”, co oznacza „słudze narodu”. Jest to nawiązanie do nazwy partii politycznej założonej przez prezydenta Wołodymyra Zełenskiego.
Artykuł z nagraniem opisujący nieprawdziwe zdarzenie opublikowano na powstałej 21 września stronie nvukraine.com, będącej klonem rzeczywistego serwisu informacyjnego The New Voice of Ukrainę, działającego pod adresem nv.ua. Zastosowano zatem technikę dezinformacji znaną jako fake mirror site, czyli podszywania się pod prawdziwe strony internetowe. Romeo Kokriatski, redaktor naczelny The New Voice of Ukraine, stwierdził, że:
Jest to operacja mająca na celu wywarcie wpływu, w której widać wyraźne ślady wskazujące na Federację Rosyjską. (…) Odkryliśmy już, że historia została rozpowszechniona przez znane rosyjskie media dezinformacyjne jeszcze przed uruchomieniem fałszywej strony internetowej.
Agencja NABU wydała w tej sprawie oficjalne oświadczenie, w którym pisze:
To nagranie to fejk stworzony z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Tego typu materiały wyraźnie wskazują na to, jak najnowsze narzędzia sztucznej inteligencji są coraz częściej wykorzystywane przez wroga do prowadzenia wojny informacyjnej. Ich głównym celem jest zdyskredytowanie niezależnych organów antykorupcyjnych, podważenie zaufania do instytucji państwowych i zaszkodzenie wizerunkowi Ukrainy.
AI czy inscenizacja?
Wysłaliśmy zapytanie do NABU, czy dopuszcza możliwość, że wideo zostało zainscenizowane. Agencja odpisała, że to bez znaczenia, bo nagranie przedstawia nieprawdziwe zdarzenie.
Na stronie ixbt.com, rosyjskiego sklepu z AGD, znaleźliśmy karton identyczny z tym, który jest widoczny na filmie z rzekomą akcją NABU. Tak dokładne odwzorowanie rzeczywistego opakowania praktycznie wyklucza użycie metody text-to-video, gdyż ta technika wymaga bardzo dużej precyzji promptu opisującego przedmiot. W przypadku omawianego filmu mogła zostać wykorzystana metoda image-to-video, czyli do stworzenia filmu AI użyto zdjęcia prawdziwego kartonu, aby zwiększyć jego wiarygodność.
Podsumowanie
Źródła
NABU: t.me/nab_ukraine/4204
The New Voice of Ukraine: The New Voice of Ukraine discovers fake copy of its website with planted story
